Naam
Hendriks Reuzen
Ouderdom
1872
Omschrijving
Dit oude, draadloze bonenras is steeds erg populair in Noordoost-Groningen en in de Duitse regio Ostfriesland, waar ze Hinrichs Riesen worden genoemd. Andere namen voor dit ras zijn Bonte Reuzen, Lichtgevlamde Reuzen, Hendrikse Reuzen en Heinrichs Riesen.
Geschiedenis
Hendriks Reuzen zijn al sinds 1872 in de handel. Ze zijn op de markt gebracht door de Duitse kweker G. Hinrichs te Lake, in de buurt van Bremen. De bonen vonden al snel hun weg naar de provincie Groningen en worden daar al sinds het einde van de negentiende eeuw onafgebroken verbouwd. In het noordoosten van Groningen worden ze in de nazomer en in de vroege herfst nog steeds veel gegeten. In die periode liggen de bonen in enkele dorpen zelfs tijdelijk in de supermarkt of bij de groenteboer. Groningers eten Henriks Reuzen het liefst als spekboon, vaak in een gerecht met aardappelen en spek.
Hendriks Reuzen lenen zich ook erg goed voor het maken van dreuge bonen. Dit is in Groningen en in Ostfriesland een traditionele manier van bonen conserveren voor de winter. Dit kan alleen met weekschilbonen (bonen waarvan de gedroogde peul zacht blijft). Je oogst de bonen als ze geel beginnen te kleuren en rijgt ze vervolgens aan een draad. Hang ze aan het plafond, het liefst in de buurt van de schoorsteen. Laat de bonen op die wijze drogen. Als je ze wilt eten, moet je ze 24 uur lang weken. Dan knip je de peulen in stukjes (knipselbonen) en kook je ze. Een traditioneel recept staat op knipselbonen.nl. In Ostfriesland worden dreuge bonen ‘Updrögt Bohnen’ genoemd en dragen ze het predicaat ‘Nationalgericht’.
De website en Facebook van Cucina Groningana, geschreven door Niek Berendsen, meldt:
Voordat de Dreuge Bonen eetbaar zijn, moeten ze eerst 24 uur lang weken in water. Vervolgens moeten ze nog zo’n 2 tot 3 uur koken. Daarbij wordt dan vlees meegekookt, zoals Groninger worst (droge worst, verse worst of beide) en een stuk rookspek. Daarnaast werd er vroeger ook vaak een varkenspoot meegekookt. Het bovenste deel heet ook wel een ‘Binke’ of ‘Swienhakke’ en werd, door de grootte apart gekookt, maar het nat werd weer gebruikt voor de bonen. De bonen koken dus als het ware in bouillon. Het onderste deel van de varkenspoot werd meegekookt met de bonen zelf, en hoewel er vrijwel geen vlees aan zit, geeft het wel veel smaak af. De aardappels worden er de laatste 20 tot 30 minuten meegekookt. Sommigen maken er vervolgens stamppot van, anderen houden de aardappels en bonen liever heel.
Teelt
Hendriks Reuzen zijn stambonen, dus ondersteuning is niet nodig.
- Voorzaaien (binnen)
Zaai de bonen vanaf half april in een P9-potje. Plant ze uit nadat de kans op vorst voorbij is (half mei), op ca. 10 cm van elkaar met een rijafstand van 50 cm. - Direct zaaien (buiten)
Zaai de bonen vanaf eind mei in de volle grond, op 5 cm diep, 10 cm van elkaar met een rijafstand van 50 cm. - Oogsten als sperzieboon
Je kunt Hendriks Reuzen als sperzieboon eten. Oogst ze als de peulen jong en frisgroen zijn. - Oogsten als spekboon
Je kunt Hendriks Reuzen als spekboon eten. Oogst ze als de peulen breed en vlezig zijn en als ze roodgele strepen hebben. - Oogsten als dreuge boon (knipselboon)
Je kunt Hendriks Reuzen als dreuge boon eten. Oogst de bonen als ze geel beginnen te kleuren. - Oogsten als droogboon (of zaadgoed)
Je kunt Hendriks Reuzen als droogboon eten. Laat de bonenplanten in de tuin staan tot de peulen bruin en droog geworden zijn. Oogst de witte bonen uit de peulen en laat ze nog even nadrogen in huis, tot ze keihard zijn. Doe ze ca. een week in de diepvries om de aanwezigheid van eventuele bonenkevers te elimineren. Laat ze daarna weer ontdooien en opdrogen.
Zaadgoed
Hendriks Reuzen zijn verkrijgbaar bij: